Canepal - Bułgaria 2013
Canepal w Rodopach
Kolejnym etapem realizacji międzynarodowego programu Canepal, w którym bierze udział Muzeum Kresów w Lubaczowie, była wizyta w Bułgarii, a dokładnie w bułgarskich Rodopach, tuż przy granicy z Grecją. Tutaj, między 6 a 8 marca br., miały miejsce ważne wydarzenia związane z realizacją projektu poświęconego europejskiemu dziedzictwu hodowli owiec i życiu pasterskiemu, współfinansowanemu przez Komisję Europejską. Wybór miejsca na spotkanie nie był przypadkowy. Masyw Rodopów, to znany od czasów antycznych obszar intensywnej hodowli owiec, której tradycje są do dziś żywe i obecne w miejscowej, niezwykle bogatej kulturze ludowej.
Spotkanie reprezentantów instytucji z siedmiu krajów europejskich uczestniczących w projekcie Canepal miało miejsce w dwóch znanych miejscowościach na terenie bułgarskich Rodopów: Złotograd i Smoljan. W Etnograficznym Kompleksie w Złotogradzie odbyło się 6-te spotkanie komitetu zarządzającego projektem, podczas którego omówiono najważniejsze sprawy dotyczące jego realizacji, a przede wszystkim przygotowania do organizacji wystaw w poszczególnych krajach. Podczas obrad, Stanisław Piotr Makara, dyrektor Muzeum Kresów Lubaczowie, omówił scenariusz polskiej wystawy, której otwarcie planowane jest na połowę maja br. w Galerii Oficyna w Zespole Zamkowo-Parkowym przy Muzeum Kresów.
Obradom członków projektu Canepal towarzyszył bardzo interesujący warsztat narodowy, w którym wzięli udział zarówno bułgarscy, jak międzynarodowi badacze kultury pasterskiej. Tematyka referatów dotyczyła różnych aspektów kultury i życia społeczności pasterzy owiec na terenie Europy, w tym ich aspektu etnicznego (zagadnienie bułgarskich Arumunów), kultury muzycznej (śpiew i muzyka pasterska w Bułgarii, Grecji, Estonii i Szwecji), czy relacjach pasterz - natura (zagadnienie gwiazd i konstelacji gwiezdnych w kulturze i folklorze pasterskim).
Kulminacyjny punkt pobytu w bułgarskich Rodopach miał miejsce 8 marca. Odbyło się wówczas otwarcie wystawy pt.: „Niewyczerpane bogactwo. Tradycja ustna i muzyka pasterska w Europie” („The inexhaustible wealth. Oral tradition and music of the shepards in Europe”), zorganizowanej w Regionalnym Muzeum Historycznym w miejscowości Smoljan, jednym najważniejszych ośrodków administracyjnych i kulturalnych na terenie Rodopów.
Na ekspozycji nie zabrakło akcentów dotyczących kultury pasterskiej w Polsce, głównie z terenu Podhala. Fotografie, materiały audio-video oraz eksponaty pokazane na bułgarskiej wystawie pochodzą ze zbiorów Muzeum Tatrzańskiego w Zakopanem, Muzeum Kresów w Lubaczowie, Tatrzańskiego Parku Narodowego w Zakopanym, Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie (Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej), Sanktuarium Matki Boskiej Ludźmierskiej, Podhalańskiego Serwisu Informacyjnego "Watra". Instrumenty pasterskie specjalnie na wystawę wykonali znani podhalańscy lutnicy i instrumentaliści: Andrzej Haniaczyk z Zakopanego, Andrzej Stasik z Poronina i Jan Kabulak z Istebnej.
Wystawa stała się okazją do promocji polskiej kultury pasterskiej, wykazującej silne wpływy właśnie z południa Europy, z Bałkanów, skąd poprzez Karpaty dochodziły migracje pasterskich Wołochów i wpływy kulturowe o jeszcze antycznych korzeniach.
